Tekst został zaktualizowany: 3 listopada 2026
Andrzejki 2026 obchodzimy w nocy z niedzieli 29 listopada na poniedziałek 30 listopada. Ponieważ tradycyjna noc wróżb przypada przed dniem roboczym, wiele imprez andrzejkowych może odbyć się już w sobotę 28 listopada. Dawniej wierzono, że tego wieczoru można poznać przyszłość, zwłaszcza w sprawach miłości. Dziś andrzejki są przede wszystkim okazją do wspólnej zabawy.
Kiedy są andrzejki 2026?
W 2026 roku tradycyjna noc andrzejkowa rozpocznie się w niedzielę 29 listopada i potrwa do poniedziałku 30 listopada. Zgodnie z tradycją andrzejki obchodzi się w przeddzień wspomnienia św. Andrzeja Apostoła, które przypada 30 listopada. Dlatego wieczorem 29 listopada rozpoczyna się noc wróżb, a następnego dnia imieniny obchodzą Andrzejowie.
Odpowiedź na pytania „kiedy są andrzejki?” i „którego dnia obchodzimy andrzejki?” jest więc taka sama każdego roku: wieczorem 29 listopada. Zmienia się tylko dzień tygodnia. W praktyce warto jednak odróżnić tradycyjną datę wróżb od terminów organizowanych z tej okazji bali i spotkań towarzyskich.
Andrzejki nie są świętem państwowym ani dodatkowym dniem wolnym od pracy. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, żeby urządzić zabawę wcześniej, na przykład w sobotę poprzedzającą tradycyjną noc andrzejkową. Ta różnica między datą zwyczaju a terminem imprezy bywa szczególnie ważna wtedy, gdy 29 listopada wypada pod koniec weekendu.
Kiedy wypadają andrzejki w kolejnych latach?
Andrzejki zawsze wypadają w nocy z 29 na 30 listopada, ale dni tygodnia zmieniają się co roku. Sprawdź terminy kolejnych nocy andrzejkowych:
| Rok | Noc andrzejkowa |
|---|---|
| 2026 | niedziela 29 – poniedziałek 30 listopada |
| 2027 | poniedziałek 29 – wtorek 30 listopada |
| 2028 | środa 29 – czwartek 30 listopada |
| 2029 | czwartek 29 – piątek 30 listopada |
Tabela podaje daty tradycyjnej nocy wróżb, a nie terminy lokalnych wydarzeń. Bale andrzejkowe, imprezy w restauracjach czy szkolne zabawy mogą odbywać się kilka dni wcześniej.
Kiedy jest zabawa andrzejkowa w 2026 roku?
Wiele zabaw andrzejkowych w 2026 roku może odbyć się już w sobotę 28 listopada. Tradycyjna noc wypada bowiem z niedzieli na poniedziałek, dlatego sobota jest wygodniejszym terminem na bale i domówki. Jeśli chcesz świętować zgodnie z datą zwyczaju, zaplanuj kameralny wieczór wróżb na niedzielę 29 listopada. Jeśli szukasz inspiracji, to sprawdź ciekawe pomysły na prezenty dla par.

Co to są andrzejki i skąd się wzięły?
Andrzejki to ludowy zwyczaj wróżenia w przeddzień wspomnienia św. Andrzeja Apostoła. Jego pochodzenie nie zostało jednoznacznie wyjaśnione. Dawniej był to szczególny wieczór dla niezamężnych dziewcząt, które chciały dowiedzieć się, czy wyjdą za mąż, kto zostanie ich mężem i kiedy nastąpi ślub. Dzisiejsze spotkania andrzejkowe zachowały przede wszystkim atmosferę tajemnicy i zabawy, a nie dawną wiarę w moc przepowiedni.
Pochodzenie andrzejek – co mówią hipotezy?
Nazwa zwyczaju pochodzi od imienia Andrzej. W tradycji chrześcijańskiej św. Andrzej był jednym z dwunastu apostołów i bratem św. Piotra. W polskiej kulturze ludowej uznawano go również za orędownika panien pragnących znaleźć męża. Nie znaczy to jednak, że chrześcijańskie wspomnienie apostoła i ludowe wróżby mają wspólne, dobrze udokumentowane początki. To dwie tradycje, które z czasem zaczęły się ze sobą łączyć.
Jedna z hipotez dotyczących pochodzenia andrzejek wskazuje na starożytną Grecję. Imię Andrzej wywodzi się z greckiego Andreas, związanego ze słowem aner (w dopełniaczu andros), oznaczającym mężczyznę. Według tej interpretacji związek imienia z męskością mógł sprzyjać przypisaniu św. Andrzejowi roli patrona wróżb o przyszłym mężu. Sama etymologia nie dowodzi jednak, że zwyczaj narodził się właśnie w Grecji.
Inne teorie łączą andrzejkowe obrzędy z dawnymi wierzeniami dotyczącymi płodności, duchów przodków i szczególnej mocy nocy przypadających na granicy ważnych okresów roku. Badacze nie są zgodni co do pochodzenia tej tradycji, dlatego nie należy przedstawiać jej przedchrześcijańskich lub greckich korzeni jako pewnego faktu.
Andrzejki w Polsce – pierwsze świadectwa i znaczenie wróżb
Wiadomo natomiast, że wróżby andrzejkowe były znane w Polsce już w XVI wieku. Jednym z najstarszych świadectw jest utwór Marcina Bielskiego „Komedyja Justyna i Konstancyjej” z 1557 roku, w którym pojawia się motyw wróżenia z wosku i poznawania przyszłego małżonka. Wzmianka ta potwierdza istnienie zwyczaju, ale nie wyznacza daty jego powstania.
Dlaczego pytania o małżeństwo odgrywały tak ważną rolę? W dawnym społeczeństwie o wyborze współmałżonka nie zawsze decydowały uczucia. Znaczenie miały oczekiwania rodziny, pozycja społeczna, majątek i miejscowe obyczaje. Dla młodej kobiety perspektywa pozostania niezamężną mogła wiązać się z presją otoczenia i niepewnością co do przyszłości. Andrzejkowe wróżby miały dawać symboliczne odpowiedzi na pytania o przyszłość, na którą dziewczęta miały ograniczony wpływ.
Dlaczego obchodzimy andrzejki w nocy z 29 na 30 listopada?
Andrzejki obchodzimy w nocy z 29 na 30 listopada, ponieważ 30 listopada przypada wspomnienie św. Andrzeja Apostoła, a wróżby tradycyjnie odbywały się w jego wigilię. W polskiej tradycji ludowej właśnie ten moment uznano za szczególnie sprzyjający przepowiadaniu przyszłości. Data była też związana z końcem jesiennego okresu zabaw i zbliżającym się adwentem.
Dawne wierzenia związane z nocą andrzejkową
W dawnym kalendarzu obrzędowym przejścia między kolejnymi okresami roku miały znaczenie symboliczne. Listopadowe dni stawały się coraz krótsze, kończyły się prace polowe, a przed świętami Bożego Narodzenia nadchodził czas większego wyciszenia. Takim chwilom przypisywano wyjątkową moc. Wierzono, że znaki dostrzegane w snach, zachowaniu zwierząt czy przypadkowych zdarzeniach pozwalają uchylić rąbka tajemnicy przyszłości.
Według niektórych wierzeń w tym czasie świat żyjących miał zbliżać się do świata zmarłych. Duchom przodków przypisywano wiedzę o losach ludzi, a przedmioty i zjawiska obserwowane podczas obrzędów miały pomagać w odczytywaniu wskazówek przypisywanych zmarłym. Dziś są one interesującym świadectwem dawnych przekonań, a nie potwierdzeniem skuteczności wróżb.
Andrzejki a początek adwentu
Andrzejki kojarzono również z ostatnią okazją do spotkań i hucznej zabawy przed adwentem. W tradycyjnej obyczajowości adwent wiązał się z przygotowaniami do Bożego Narodzenia i większą powściągliwością. Nie zawsze jednak kalendarz układa się tak, aby noc andrzejkowa poprzedzała rozpoczęcie adwentu.
W 2026 roku pierwsza niedziela adwentu przypada 29 listopada, co potwierdza kalendarz liturgiczny diecezji rzeszowskiej. Oznacza to, że tradycyjny wieczór andrzejkowy rozpocznie się już w adwencie. Dlatego sobota 28 listopada jest nie tylko wygodniejszym terminem spotkań, lecz także ostatnią sobotą przed pierwszą niedzielą adwentu. Współcześnie związek andrzejek z tym okresem ma przede wszystkim wymiar historyczny i kulturowy.

Tradycje i zwyczaje andrzejkowe – co przetrwało do dziś?
Do dziś przetrwały przede wszystkim lanie wosku, wróżby z butów, losowanie imion oraz zabawy z ukrytymi przedmiotami. Zmieniło się jednak ich znaczenie: dawniej miały przepowiadać małżeństwo i przyszły los, a dziś służą głównie rozrywce. Niektóre obrzędy, takie jak nasłuchiwanie rozmów pod oknami czy post w oczekiwaniu na proroczy sen, pozostały jedynie ciekawostką etnograficzną.
| Dawna tradycja | Co pozostało z niej dzisiaj? |
|---|---|
| Lanie wosku | Jedna z najbardziej rozpoznawalnych zabaw andrzejkowych |
| Ustawianie butów w stronę progu | Towarzyska zabawa znana z domówek i szkolnych spotkań |
| Losowanie imion | Karteczki i papierowe serca z imionami |
| Wybieranie ukrytych przedmiotów | Wróżby z kubeczkami lub talerzykami i symbolicznymi rekwizytami |
| Post i interpretowanie snów | Przede wszystkim element opowieści o dawnych wierzeniach |
| Nasłuchiwanie pod oknami i liczenie sztachet | Zwyczaje zachowane głównie w opisach tradycji ludowych |
Jak zmieniło się obchodzenie andrzejek?
Najważniejsza zmiana dotyczy uczestników. Dawniej andrzejkowe obrzędy skupiały się na przyszłości niezamężnych kobiet, a niekiedy odbywały się bez udziału mężczyzn. Dziś w zabawach mogą uczestniczyć zarówno dzieci, jak i dorośli – przyjaciele, pary i całe rodziny. Zmieniła się także tematyka wróżb: zamiast przepowiedni dotyczących ślubu pojawiają się żartobliwe wizje podróży, nowych doświadczeń czy spełniania marzeń.
Kiedyś wynik wróżby mógł być traktowany poważnie i wywoływać nadzieję albo obawę. Obecnie większe znaczenie ma sama zabawa niż próba poznania przyszłości. Dzięki takiemu podejściu część dawnych tradycji przetrwała mimo ogromnych zmian obyczajowych.
Warto jednak pamiętać, że nie istniał jeden niezmienny zestaw obrzędów obowiązujący w całej Polsce. Ich przebieg i znaczenie różniły się w zależności od regionu, miejscowości, a nawet domu.
Dawne obrzędy w andrzejkową noc
Dawne zwyczaje andrzejkowe obejmowały znacznie więcej niż kilka wróżb znanych ze współczesnych imprez. W wielu domach młode kobiety próbowały dostrzec znaki przyszłości w codziennych sytuacjach. Wystarczyły zwykłe przedmioty, odgłosy zza okna, zachowanie zwierząt czy sen zapamiętany po przebudzeniu. To, co dziś uznalibyśmy za przypadek, mogło być wówczas odczytywane jako zapowiedź przyszłych wydarzeń.
Podsłuchiwanie rozmów pod oknami polegało na przypisywaniu znaczenia zasłyszanym słowom. Dziewczęta zwracały uwagę na wypowiedzi domowników i sąsiadów, próbując wyczytać z nich odpowiedź na pytanie o zamążpójście. Słowa zachęcające do działania mogły uchodzić za dobry znak, a te sugerujące bezruch – za zapowiedź dalszego czekania.
Liczenie sztachet i kołków w płocie także miało wskazywać, co czeka pannę w przyszłości. W zależności od miejscowego zwyczaju na podstawie liczby elementów lub przypisywanych im kolejno określeń próbowano przewidywać szanse na małżeństwo i cechy przyszłego męża. Podobną rolę mogły pełnić szczeble drabiny czy polana przygotowane na opał.
Sny i zwierzęta w andrzejkowych wróżbach
Post i modlitwa o proroczy sen miały pomóc zobaczyć przyszłego małżonka. Dziewczęta prosiły św. Andrzeja o wskazówkę, a rano próbowały interpretować to, co zapamiętały ze snu. Niektóre zwyczaje wiązały się z wkładaniem określonych przedmiotów pod poduszkę. Zachowane opisy tych praktyk przytacza.
Obserwowanie zwierząt było kolejnym sposobem poszukiwania znaków. Szczekanie psa miało wskazywać kierunek, z którego nadejdzie przyszły mąż, a zachowanie zwierząt gospodarskich wykorzystywano do przewidywania, która z panien pierwsza wyjdzie za mąż. W innych zwyczajach znaczenie przypisywano gałązkom drzew, ziarnom zbóż lub wodzie.
Wspólnym mianownikiem tych praktyk była chęć oswojenia niepewności. Dziś wydają się niezwykłe, ale wiele mówią o dawnych obyczajach, oczekiwaniach wobec młodych kobiet i potrzebie szukania odpowiedzi na ważne życiowe pytania. Poczytaj więcej tutaj o andrzejkowych wróżbach.
Od katarzynek do andrzejek
Z andrzejkami wiąże się jeszcze jeden, dziś znacznie mniej znany zwyczaj: katarzynki, obchodzone w nocy z 24 na 25 listopada. Był to tradycyjnie czas wróżb przeznaczonych dla kawalerów, którzy chcieli dowiedzieć się czegoś o przyszłej żonie. Andrzejki natomiast wiązano przede wszystkim z niezamężnymi dziewczętami. Ten podział odzwierciedlał dawne normy obyczajowe i wyraźne rozdzielenie spotkań młodych kobiet i mężczyzn.
W obu tradycjach szukano odpowiedzi na podobne pytania: kto zostanie przyszłym małżonkiem i kiedy dojdzie do ślubu. Zwyczaje te różniły się datą i uczestnikami, a szczegóły praktyk zależały od regionu. Katarzynki stopniowo zanikały w XIX wieku, podczas gdy andrzejki zachowały większą popularność.
Z czasem zanikł również ścisły podział na wróżby dla panien i kawalerów. Współczesne spotkania andrzejkowe są otwarte dla wszystkich, a katarzynki są dziś raczej ciekawostką z historii polskich zwyczajów niż powszechnie obchodzonym świętem. Więcej o tej tradycji przeczytasz w artykule Kiedy są katarzynki i co to za święto?.

Wróżby andrzejkowe w skrócie
Najbardziej znane wróżby andrzejkowe to lanie wosku, ustawianie butów w stronę progu, losowanie karteczek z imionami oraz wybieranie kubeczków, pod którymi ukryto symboliczne przedmioty. Z biegiem lat zmieniło się ich znaczenie: dawne przepowiednie dotyczące przyszłego małżeństwa stały się pretekstem do żartów i wspólnej zabawy. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak przygotować poszczególne zabawy i co oznaczają ich symbole, poznaj nasze wróżby andrzejkowe.
Jak spędzić andrzejki 2026?
Andrzejki to świetna okazja, żeby spotkać się z bliskimi, oderwać od codzienności i zrobić coś innego niż zwykle. W 2026 roku wiele osób zaplanuje świętowanie na sobotę 28 listopada, choć tradycyjna noc andrzejkowa przypada z 29 na 30 listopada. Jak spędzić ten czas? Oto cztery pomysły na udany wieczór.
Domówka z wróżbami andrzejkowymi
Nie potrzebujesz wielkiego budżetu, żeby zorganizować niezapomniane andrzejki. Zaproś znajomych, przygotuj przekąski, zapal świece i zaplanuj kilka tradycyjnych wróżb, które rozkręcą atmosferę. Lanie wosku, losowanie imion czy zabawne przepowiednie mogą stać się pretekstem do wspólnego śmiechu i rozmów.
Kolacja w restauracji
Zamiast hucznej imprezy możesz wybrać kolację w restauracji i spędzić wieczór przy dobrym jedzeniu. To świetny pomysł zarówno na romantyczną randkę, jak i kameralne spotkanie z przyjaciółmi. Warto postawić na miejsce, którego jeszcze nie odwiedziliście, lub spróbować kuchni, która od dawna Was ciekawi.
Andrzejkowa randka we dwoje
Kto powiedział, że andrzejki muszą oznaczać zabawę w większym gronie? Możecie wykorzystać ten wieczór na wspólne doświadczenie – relaksujący masaż, wizytę w SPA albo zupełnie nową aktywność. Jeśli szukasz inspiracji na nietypową randkę, sprawdź prezenty dla par i wybierz przeżycie dopasowane do Waszych zainteresowań.
Warsztaty lub wspólne wyjście ze znajomymi
Jeśli nie macie ochoty na tradycyjną domówkę, postawcie na aktywność, która dostarczy Wam nowych wrażeń. Warsztaty kulinarne, kreatywne zajęcia czy wspólna degustacja pozwolą spędzić czas w ciekawy sposób, a przy okazji spróbować czegoś nowego. To dobra alternatywa dla klasycznej imprezy andrzejkowej, szczególnie jeśli lubicie odkrywać nowe miejsca i doświadczenia.
Andrzejki a imieniny Andrzeja
30 listopada przypadają imieniny Andrzeja, dlatego warto pamiętać również o złożeniu życzeń solenizantom. Mogą być serdeczne: „Andrzeju, niech spełniają się Twoje marzenia!” albo krótkie i osobiste: „Dużo radości i samych dobrych dni!”. Sprawdzą się także życzenia bardziej oficjalne: „Z okazji imienin życzę zdrowia, pomyślności i sukcesów!” lub żartobliwe: „Andrzeju, nie potrzebujesz wróżb – świetna przyszłość jest Ci pisana!”. Miłym dodatkiem do życzeń może być wspólna kawa, obiad lub drobny upominek.
Najczęstsze pytania o andrzejki
Czy andrzejki to dzień wolny od pracy?
Nie, andrzejki nie są w Polsce dniem ustawowo wolnym od pracy. To święto zwyczajowe, dlatego poniedziałek 30 listopada 2026 roku będzie normalnym dniem roboczym, chyba że masz wtedy wolne z innego powodu.
Czy na andrzejki się przebiera?
Nie, na andrzejki nie trzeba się przebierać, ponieważ kostiumy nie należą do tradycyjnych zwyczajów tego święta. Niektóre imprezy mają jednak charakter tematyczny, a ich uczestnicy wybierają stroje wróżek, czarodziejów lub postaci z baśni. Wszystko zależy od formuły spotkania.
Czym różnią się katarzynki od andrzejek?
Katarzynki przypadają w nocy z 24 na 25 listopada i dawniej były związane z wróżbami kawalerów, a andrzejki – w nocy z 29 na 30 listopada – z wróżbami panien. Dziś andrzejki są okazją do wspólnej zabawy niezależnie od płci i wieku, natomiast katarzynki obchodzone są znacznie rzadziej.
Czy po andrzejkach można się bawić?
Tak, po andrzejkach można organizować spotkania i imprezy. Dawniej andrzejki symbolicznie zamykały okres hucznych zabaw przed adwentem, jednak współcześnie nie wiąże się to z powszechnym zakazem świętowania w kolejnych tygodniach.
Lubię odkrywać miejsca, smaki i doświadczenia, które warto zapamiętać na dłużej. Podpowiadam, jak wybierać prezenty dopasowane do ludzi, okazji i ich pasji. Wierzę, że najlepsze podarunki mają swoją historię, a dobry pomysł często znaczy więcej niż kolejna rzecz. Prywatnie: team pieski!